afslag nieuwegein

 

recent overleed eugènie herlaar. zij was in 1965 de eerste vrouw

die het journaal presenteerde. bij het terugblikken op haar

wapenfeiten wordt een verslag genoemd over een file bij zandvoort,

een nauwelijks voorkomend fenomeen.

wat is er veel veranderd.

nieuwegein bestond nog niet en oudenrijn was een rotonde.

nu hebben we 66.000 inwoners, files zijn van alle dag, maar de file

van 16 augustus 2024 was een monster.

dat de gemeente iets te eten en te drinken aanbood langs

de wegen vond ik prima.

dat bewoners dat ook deden en hier en daar hun sanitair

ter beschikking stelden vond ik hartverwarmend.

afslag nieuwegein

ineens was deze stad

de grootste parking van het land

wie hoopvol was vertrokken

bleek in nieuwegein gestrand

van wijk naar wijk kon uren duren

terwijl men hier niet eens moest zijn

want zeg nou zelf,

hoe goed bekend staat nieuwegein?

maar ondanks alle tegenslag

voor al 't verkeer in nieuwegein

werd ook herontdekt op deze dag

hoe hulpvaardig mensen kunnen zijn

bewoners lieten hun beste kanten zien

reclame hoeft de stad voorlopig niet

maar toch is het het beste, misschien,

wanneer niet iedereen

'afslag nieuwegein' 

op de routeborden ziet

© ton de gruijter

eindelijk identiteit

 

goed nieuws voor de inwoners, het lijkt er op dat de ontwikkeling van ‘de zeepfabriek’ gaat passen bij en zelfs bijdraagt aan de identiteit van de stad.

dat belooft wat, want tot heden is die identiteit goed geheim gebleven.

ik reken erop dat de onthulling van de identiteit met tromgeroffel gepaard zal gaan.

vanzelfsprekend hoop ik ook dat allen zich in die identiteit willen herkennen.

het is nog net op tijd, de in 2015 ontwikkelde toekomstvisie (nieuwegein naar 2025) zocht al naar een identiteit.

voorlopig vallen nu de woorden ‘stoer’ en ‘water’ op.

toevallig komt dat vanaf zondag 21 juli mooi van pas, wanneer de historische binnenvaartschepen onze stoere stad bezoeken.

eindelijk identiteit

ik krijg de kans om meer te zijn

net als de anderen die hier wonen

om uit te stijgen boven het gewone,

om meer te zijn dan slechts ‘uit nieuwegein’

straks krijgen we een identiteit,

net als de lui uit andere steden

het grote niets wordt nu bestreden

verdraaid, het werd ook wel eens tijd

nog even en door onderscheid

zijn wij hier onderling verbonden

door wat door ons bestuur

-eindelijk-

is gevonden

oh! heerlijke identiteit

© ton de gruijter

bienvenue à jutphaas

alsof alles wat een zomer te bieden heeft samenvalt.

zo voelde het afgelopen zondag binnen het gebied van 'rond het fort'.

het fortwachtershuis en omgeving waren het middelpunt en decor van

een goed bezochte themadag.

als napoleon dit had kunnen voorzien was hij in het toenmalige jutphaas gebleven,

een klein stukje nieuwegein veranderde in frankrijk.

bienvenue à jutphaas

ah, les voitures classiques,

ze zijn weer terug in de garage

en de accordeons weer in de hoes

verstild is het geroezemoes

't is maandag, c'est fini,

cést dommage

want gister klonk hier het chanson,

onwennig zong men het refrein, het franse

was nog niet geoefend door vacance

maar, zo voelde het wel, ook door de zon

en het terras was druk, de geur 

van crêpes dans la cuisine,

er was een schat aan fraais te zien

in kramen vol van vorm en kleur

in deze stad kan het zo zijn

dat je de schoonheid van je grenzen ziet

een opgeblazen festival verslaat toch niet

de kunst van groot zijn in het klein

 

© ton de gruijter

de fragiele stad

 

alleen materiële schade is ook een ramp. wie is er niet

geschrokken van het instorten van een deel van de

parkeergarage van het ziekenhuis?

wie dacht er niet terug aan 2017, toen bij eindhoven airport iets vergelijkbaars gebeurde? 

onderzoek hier bracht rust. 

wie dacht er niet terug aan 2014 toen scheuren werden ontdekt in de garage van het stadshuis, of aan 2018, toen de bovenste verdiepingen van de garage van het theater gesloten werden?ook hier bracht onderzoek steeds rust.

opvallend is te lezen dat bestudering van het onderzoek naar de garage van het ziekenhuis toekomstig onderzoek niet uitsloot, maar er werd mogelijk gewacht op nieuwe richtlijnen vanuit het rijk. en wat nou als die uitblijven?

de fragiele stad

de jonge stad bouwt lustig voort

van merwestein tot aan ‘de poort’

zien we de torens groeien, hoog, omhoog!

en in de parking staan de auto’s droog

en elk ontwerp is onderzocht

en afgevinkt, akkoord!, verkocht!

en waar een vinkje staat is het vertrouwd

dus wordt er doorgesloopt en doorgebouwd

maar alles blijkt toch mensenwerk

al construeer je nog zo sterk,

uiteindelijk, door leeftijd, sleet of druk,

gaat ook wat onverwoestbaar leek soms stuk

’t is nu slechts schade aan een pand

maar ook een teken aan de wand

een vinkje in het boek is niet genoeg

een onderzoek herhaalt men nooit te vroeg

nu is een dure les geleerd

wat goed bedoeld was ging verkeerd

toen een garagedeel naar onder viel

de jonge stad voelt nu ineens fragiel

© ton de gruijter

de (bewerkte) foto is van de digitale stad nieuwegein

interbellum

 

ik maakte een aantal jaren teksten die door scholieren

werden voorgelezen bij het

monument voor de gevallenen in jutphaas.

nog even en we staan weer stil bij oorlogsslachtoffers. 

nog even en we bewegen weer op het ritme van de vrijheid. 

ingetogen en uitbundig. 

een goede, waardevolle traditie, nooit hetzelfde.

en nu, nu is het anders.

ik wens u oprecht toe dat u langdurig en intens

vrede mag voelen.

ook naar de ander toe, ik hoop dat u goed voor

en tolerant jegens de ander wilt zijn.

‘vrijheid geef je door’ is het motto.

laten we dat doen.

nu zijn we ons meer dan eerder bewust van de

breekbaarheid van vrijheid.

meer dan eerder ook ben ik bezorgd.

interbellum

denk jij dat wij ooit net als zij

in tijden van een losser rede

bereid zijn om in naam van vrede

ook op te gaan in razernij?

dat jij en ik, bepakt, gehelmd

de lieven kussen, weg marcheren

om wat ondenkbaar is te leren

terwijl een roes het hart bedwelmt?

je lacht en denkt ‘wij zijn nu vrij’

dat dachten zij ook in ’t verleden

een zwaar beseffen pijnigt mij

zij waren ooit toch net als wij

ik vrees de wegen te betreden

dus bid ik god ‘sta ons dan bij’

© ton de gruijter

(dit gedicht is opgenomen in de bundel ‘een schommel treft geen blaam’)

'wijnestein, een huys ende een hoeve lants'

op 14 april 2014 werd op de plek, waar vroeger kasteel wijnestein stond een herontworpen gebied door wethouder marieke schouten geopend.

binnen de grenzen van de steeds drukkere stad is dit een mooie locatie om even rust te vinden, te mijmeren.

in de voorbereiding werden omwonenden, leerlingen van het oosterlicht en andere belanghebbenden betrokken en door alle input is het een smaakvol vormgegeven plek geworden.

omdat ik een tekst mocht leveren heb ik me vooraf even ingelezen en zo kwam ik de mooie woorden 'een huys ende een hoeve lants' tegen.

‘een huys ende een hoeve lants’

soms laat de grond het gras hier spreken,

hier, op ‘t populierenveld

over hoe een huis kon breken

nadat zowat vier eeuwen waren weggeteld

wijnestein, ‘een huys ende een hoeve lants’,

hier gesticht, verwoest, hersteld,

verloederd en gestut

totdat het -sleets- geslecht werd,

als huis niet langer meer van nut

de bomen die de muuromtrek verbeelden

vertellen soms, bij goede wind

hoe hier het leven was

hoe fier het huis stond, sterk, omgracht en

hoe zij, wier naam in oude inkt geschreven staat,

het leven in de stenen brachten

de geur van gebraad, de lach van een kind

het vuur van de haard, het leed en het lief

de troost van een boek, of liever, een brief,

de erfenis van wijnestein, soms, bij goede wind

verbeelding is winst, we gaan niet meer op zoek

we graven niet, wat brengt het op?

misschien een pot, een ketel, hoefbeslag,

een porseleinen poppenkop

de grond, waar het ‘toen’ door het ‘nu’ wordt gekust

geeft hier nieuwegein licht vermaak, een nieuwe rust

de bomen wortelen in wijnesteins verhaal

en wij zijn van dezelfde grond

de grond verbindt het allemaal

© ton de gruijter 

dit is ons laatste grote groen

 

de dialoog' heet het kunstwerk in het park, granieten zuiltjes in de heuvel.

en dat is toepasselijk, want er wordt nogal gesproken over het voorgenomen besluit

een evenemententerrein in te richten in het laatste grote groene gebied van nieuwegein.

wanneer je door je wimpers kijkt lijken de zuiltjes wel tanden van een onderkaak,

klaar om een hap uit het gras te nemen. dat klinkt net zo dreigend als het is. 

de laatste keer dat ik een evenement in het park bezocht was in 2012, de 'festafette',

een feestje met meer artiesten dan bezoekers. 

daarna kende ik het park slechts als park. precies zoals de bedoeling was, en is. 

en soms heb je maar één moment om een goede keuze te maken

dit is ons laatste grote groen

dit is ons laatste grote groen

een rustpunt, een oase

tussen water, spoor en straten,

bedoeld om niet per se heel veel te doen

hier hoor je vogels zingen naar elkaar

hier hoor je nog de bomen ruisen

of de tred van joggers die een fietspad kruisen

hier hoor je kinderen spelen, 

een hond, gegrom en dan geblaf

hier valt de drukte van je af

dit gun je elke stad

ach, laat die vogels toch niet vluchten

bij de eerste noten van gitaar of bas

laat hier geen foodtrucks ploegen

door bosschages, voren trekkend in het gras

laat hier geen kermis zijn 

met knipperlicht en blikmuziek

laat hier geen vreemde geuren hangen,

geen sate naast ijsselstee, geen pizza's, wafels

en geen lauwer wordend bier

dit is ons laatste grote groen

een rustpunt, een oase

tussen water, spoor en straten,

je kan er werkelijk veel mee doen,

of beter nog, het laten

 © ton de gruijter