de vieze stad

 

het is een droef gezicht, zonder moeite te doen vind je al snel plekken in de stad

waar afval zichtbaar is. vaak naast containers, net zo vaak dwarrelend over straat.

de recent geplaatste schutting tussen de weghelften van de zuidstedeweg

geeft een nieuw idee van het begrip afvalscheiding.

(dan waait het niet van links naar rechts)

kort geleden werd nog geopperd dat het op een bepaalde plek veroorzaakt werd

door het bewoond raken van veel appartementen, maar het afvalprobleem

is er al jaren en wijdverbreid. 

nieuwegein noemt nogal eens de (nieuwe) identiteit.

mooi, rijmt lekker op mentaliteit.

de vieze stad

’t is voor de sterkste vuilnisman,

al heeft hij zelfs de grootste wagen

met grijpers die containers dragen,

veel meer dan hij verwerken kan

de nieuwegeiner toont zijn vlijt

omdat hij hier nu mag verpozen

met plastic flappen, puin en dozen;

’t zit in het bloed, identiteit

soms is het vrolijk als de wind

zo tussen planken, emmers, stoelen

iets lichter spul weet los te woelen

en men het één wijk verder vindt

er komen steeds meer mensen bij

straks valt er nog meer op de grond

hoe blijft de straat, het park gezond?

ach kijk,

een tasje dwarrelt blij

© ton de gruijter

de verbonden stad

 

de koning roept op zuinig te zijn op wat ons verbindt, 

een quote van de burgemeester noemt verbondenheid 

misschien wel de grootste winst van 2025. 

dat samen is zowel een aansporing als een ervaring.

na jaren is de weverbrug weer open voor voetgangers. 

we kunnen weer in de open lucht van zuid naar noord. 

dat wordt gevierd met een vrolijk lichtspoor, 

maar dan alleen voor het zicht. 

op het gorsplein, de plek waar de mensen het dichtst 

bij de afsluiting woonden is geen lampje te zien. 

dat is jammer.

verbinding, het is niet iets wat er is, 

het is ook iets wat je zelf moet ondernemen. 

waar de brug is, moet de mens lopen.

de verbonden stad

de afstand in de stad 

meet men van oost naar west

van zuid naar noord

hoe verder weg de ander woont

hoe minder men elkaar nog hoort

zo dreigt wat niemand wil

een stad vol vreemde mensen

je zou ze eigenlijk als buur

het allerbeste willen wensen

wie de afstand overbruggen kan,

een ander handen schudt

en niet naar de verschillen kijkt,

die heeft het groeiend nieuwegein verkleind,

een stukje van de stad verrijkt

het kan, zo in het nieuwe jaar,

laat dan de uitgestoken hand

iets meer zijn dan een ritueel

een zoektocht eerder 

naar wat van galecop tot vreeswijk toe,

en van rijnhuizen tot batau

ons –in wat wij zijn- verbindt

‘de beste wensen’ zijn geen loos gebaar

© ton de gruijter 

de groeiende stad

 

steeds weer een tekort aan woningen.

het was ooit de reden dat nieuwegein ontstond

en nog altijd zijn we niet uitgegroeid.

groot-merwede komt er aan en veel nieuwe bewoners

worden verwacht in de te bouwen steenformatie,

waarbij de slogan ‘ we bouwen met veel aandacht voor groen’

niet langer meer gerust stelt.

ik weet nog wel dat een aantal malen het woord ‘identiteit’ viel

in relatie tot nieuwegein.

het wordt steeds moeilijker daar iets zinvols mee te bedoelen.

we troosten ons met kleine dingen met grote waarde,

zoals ‘vreeswijk bij kaarslicht’, schoonheid die weemoedig maakt.

ik wens u goede dagen en veel moois in het komend jaar.

de groeiende stad

betaalbaar, veilig, groen

dat wordt de nieuwe stenen wijk

waar ’t asfalt ruim wordt uitgesmeerd

waar straks de strakke muren staan

en onbekende straten groeien

voor de ook nog onbekende mensen

nieuwegein, het heeft niet langer grenzen

het lijmt zich aan de domstad vast

een nieuwe tramlijn voor het heen en weer 

meer auto’s op steeds minder plek,

te weinig ruimte voor verkeer

maar … 

betaalbaar, veilig, groen

het stadshuis is straks te klein

voor het bestuurlijk brein

dat alles wat nu voorgenomen werd

moet regelen en laten doen

een stenen bult erbij,

betaalbaar, veilig, groen

de laatste grond die werd bewaard

wordt ingeruild

voor vele malen huis en haard,

betaalbaar, veilig, groen

dat wil de hele stad wel zijn;

ik wens veel beste wensen

voor het groeiend nieuwegein

© ton de gruijter 

de alerte stad

 

alle media hadden het centrum van nieuwegein in het vizier.

ontruiming vanwege instortingsgevaar!

gelukkig kon rap een geruststelling worden gegeven.

dan hoor je mogelijk snel spottende opmerkingen, maar

het is van groot belang (mogelijke) schade aan bouwwerken

snel te onderzoeken, better safe than sorry.

we weten nog goed van de parkeergarage van het ziekenhuis,

de zogenaamde ‘tandpastaflats’, en verder in de tijd terug, al in 2014

werd er melding gemaakt van scheurvorming in de parkeergarage

van het stadshuis.

het is het nieuwe wonen, in de houten stad is men alert op brandgevaar,

in de stenen stad op zwakte in constructies. vreemd is dat niet,

met al dat gewicht op een grasveldje

de alerte stad

heel even schoot de stad in kramp

er kon wellicht iets ergs gebeuren

er waren brokken zichtbaar, scheuren

het motto was: voorkom een ramp

een onderzoek bracht aan het licht;

er was niks mis met de dosering

van palen in de grond, fundering,

’t was sterk genoeg voor het gewicht

het was niet door gebonk, gehei,

niet door iets engs in de constructie

zodoende is er geen obstructie,

er kunnen weer meer huizen bij

zo wordt het grasje volgestouwd

met steen en staal, beton en mortel

zo schieten woningen hier wortel,

wordt alles langzaam volgebouwd

we voelen ons nu weer oké

garage, winkels, ons stadshuis

veranderen nog niet in gruis

de stenen gaan nog jaren mee

misschien is hier ook iets geleerd,

ontstaat een vliegende brigade

op zoek naar tekenen van schade

want gaat het fout, dan is ’t verkeerd

© ton de gruijter

(afbeelding: pen.nl)

de renoverende stad

 

                                             (afbeelding: pen.nl)

er wordt nogal wat overhoop gehaald. niet alleen verrijzen

nieuwe huizen en straten, ook wat al lang in gebruik is wordt

periodiek flink onder handen genomen.

naast wegdekken en stoepen wordt momenteel aandacht

besteed aan sluizen in vreeswijk.

door onderzoek werd vastgesteld dat de karakteristieke

emmabrug de tand des tijds heeft ontmoet en (op termijn)

zal worden vervangen.

dat is een verantwoordelijkheid van jewelste,

want in deze nieuwbouwstad is zo’n charmant oud bouwwerk

van bovengemiddeld belang.

de renoverende stad

de sterkste brug verzwakt een keer

en ook de emmabrug verslijt

door ’t op en neer, dat telkens weer . .

én door ’t verkeer dat op haar rijdt

haar staal bleek toch niet ijzersterk

haar kracht werd minder door de tijd

en dus studeert men op het werk

dat haar op later voorbereidt

men snapt, hoop ik, dat vreeswijk vreest

voor het verdwijnen van de brug

‘wordt nieuw zo fraai als ’t is geweest?

hoe bouwt men zo’n karakter terug?’

© ton de gruijter 

de wankele stad

 

de tekening draagt als titel ‘talud’. 

de tekst van vandaag gaat echter niet over de taludweg, 

daar vinden te veel mensen al te veel van. wat draag ik dan bij?

het gaat om meer. 

er is onbegrip voor besluiten, er is groeiende afstand tussen standpunten.

het gaat om meer, er is een toenemend afvalprobleem, 

en niet alleen bij de nieuwe wooncomplexen.

er is een 30 kilometer zone waar een auto van handhaving 

met twee boa’s vrolijk vijftig tuft.

er is graffiti, de voortuinen tegenover het ziekenhuis worden 

als rookplek gebruikt, er is onveiligheid bij de dukatenburg, 

de oude parkeerplaatsen bij city zijn te klein, je kan je fiets niet meer 

in het centrum kwijt als er markt is.

je mag maar met één persoon in de lift zegt de sticker uit coronatijd.

heel af en toe is er wat groenbeheer.

de voorzieningen staan onder druk.

er komen straks weer torens vol bewoners bij.

de voorzieningen staan onder druk(!)

de stad wankelt (dat zie je dan weer wel mooi op de tekening).

er is een kantelpunt, wellicht is het al geweest, 

wellicht is het aanstaand, maar dat is het punt waarna je niet meer terug kan.

huiver stad, huiver!

onbegrip, anonimiteit, onverschilligheid, 

desinteresse en arrogantie tieren welig in de bodem 

die een uit de voegen gegroeide stad biedt.

de wankele stad

kapsones had ze niet, de stad

die tussen dorpen in ontstond

ze had voor huizen goede grond,

waar iedereen zo’n baat bij had

voor grenzen was ze niet beducht

wanneer ze werd beperkt,

door wegen of rivier,

dan bouwde ze met veel plezier

een nieuwe schaduw in de lucht

maar omvang vreet aan haar bestuur,

aan aandacht, onderhoud en meer

een disbalans!

wat moet, wat kan, wat doet het zeer

als zoet verdreven wordt door zuur

wanneer alweer een veld verdwijnt

voor nieuwe straten, weer een plein

dan vrees je voor

de disbalans in nieuwegein

die ’t evenwicht straks ondermijnt

straks gaat het mis in nieuwegein

dan zijn we helaas toch zo’n stad

met tussen wens en daad een gat

dan huilt ze en 

dan wil ze weer gewoon

een weiland tussen dorpen zijn

© ton de gruijter

de waterstad

 

nog even en vreeswijk mag weer de deelnemers 

aan de ‘zalmtocht’ ontvangen.

de schippers met hun goed onderhouden historische vaartuigen, 

op weg naar ‘sail amsterdam’, staan garant voor een fijn schouwspel. 

waar vreeswijk ooit op moest gaan in het grote nieuwegein, 

willen op zo’n dag veel nieuwegeiners zich vreeswijker voelen.

ik wens u plezier op 16 of 17 augustus.

de waterstad

de drukte van de jonge stad

is niet altijd zo int’ressant,

soms wint de lek het van het land,

dan drommen mensen langs het nat

want vreeswijk spreidt haar armen uit

en menig zeil- of stoomgedreven boot

zoekt naar beschutting hier, 

in vreeswijks schoot,

dan kreunt en klappert het, 

dan zingt een fluit

de zalmtocht deint zachtjes door het water

ik denk niet aan het jachtig heden

’t verleden komt voorbij gegleden

het heden is vandaag voor later

© ton de gruijter