de naakte stad

 

ik dacht aanvankelijk aan een niet zo geslaagde grap. 

wie schrijft nu op 1 april een artikel over het sluiten 

van de kledingbank in nieuwegein?

het was geen grap. 

de eerder nog met een ‘award’ onderscheiden organisatie 

moet het huidig onderkomen verlaten en kan geen nieuw 

adres vinden.

waar gaat het om? 

is er geen pandje te vinden in deze prestigieuze stad? 

is er geen geld? 

is er geen armoede meer? 

worden de kosten van het levensonderhoud niet meer hoger?

de naakte stad

de jonge stad bedekt zich met juwelen,

zij draagt zo graag haar smuk en tooi

van buiten wordt dan alles mooi

de stad kan zo het zicht bespelen,

‘kijk eens naar mijn buitenkant’

maar kijk niet naar de binnenkant,

want onder kleding en de tooi

is stadse huid verrassend minder mooi

want zonder kleding is de stad ook koud en naakt

met wonden, krassen, plekken op het vel

er zijn verliezers van het spel

dat 't leven zwaar of soepel maakt

en daar,

daar precies,

daar paste zó de dienstbaarheid

van het geven van een broek,

een kindertrui of jas

aan hen bij wie het geld wat minder was

oh, naakte stad,

wanneer de kledingbank verdwenen is,

wat schrijft dan uw geschiedenis?

© ton de gruijter

de hoopvolle stad

 

nog even en de inwoners van nieuwegein bestormen de stembureaus, 

er is weer gelegenheid een ruk aan het bestuurlijk roer te geven 

en die kans laat men niet liggen.

het kan hier nog mooier, klimaatvriendelijker 

met voldoende betaalbare huizen (echt waar) en goede voorzieningen. 

we horen over slijtage van de stad, behoefte aan toiletten, 

het park met/zonder evenemententerrein, afval, 

criminaliteit en zelfs iets over ‘iets’ voor jongeren.

links, midden, rechts en lokaal strijden om de gunst.

het wordt vast mooi met een buitenwereld 

die steeds meer het stempel drukt, 

de overheid die steeds meer afwentelt, 

en een snel toenemend aantal inwoners.

ik wens een drukte van belang en vooral een werkbaar resultaat

de hoopvolle stad

er staan portretten op de borden

die de passanten op de weg

lijken te seinen: ‘zeg,

het kan hier dankzij mij best beter worden’

de lieden op de lange lijst,

zij vragen ruimte voor hun plan zodat  

het aanzien van de stenen stad

nog hoger dan de hoogste hoge toren rijst

de stemming zit er in, zo’n dag

de kleren zijn gestreken, 

de haren en de nagels net

de lieden achter het portret

tonen verwachtingsvol hun lach

en na de hoop en na de strijd

als na die dag de stemmen zijn geteld

verdunt weer menig speerpunt 

uit het recent verkiesgeweld

tot wat aan ruimte rest in de realiteit

toch is er hoop, in ’t huis van glas,

het huis –straks- van de frisse raad

getuigt –straks- daad na daad

dat ‘t anders wordt dan ’t eerder was

© ton de gruijter 

de vieze stad

 

het is een droef gezicht, zonder moeite te doen vind je al snel plekken in de stad

waar afval zichtbaar is. vaak naast containers, net zo vaak dwarrelend over straat.

de recent geplaatste schutting tussen de weghelften van de zuidstedeweg

geeft een nieuw idee van het begrip afvalscheiding.

(dan waait het niet van links naar rechts)

kort geleden werd nog geopperd dat het op een bepaalde plek veroorzaakt werd

door het bewoond raken van veel appartementen, maar het afvalprobleem

is er al jaren en wijdverbreid. 

nieuwegein noemt nogal eens de (nieuwe) identiteit.

mooi, rijmt lekker op mentaliteit.

de vieze stad

’t is voor de sterkste vuilnisman,

al heeft hij zelfs de grootste wagen

met grijpers die containers dragen,

veel meer dan hij verwerken kan

de nieuwegeiner toont zijn vlijt

omdat hij hier nu mag verpozen

met plastic flappen, puin en dozen;

’t zit in het bloed, identiteit

soms is het vrolijk als de wind

zo tussen planken, emmers, stoelen

iets lichter spul weet los te woelen

en men het één wijk verder vindt

er komen steeds meer mensen bij

straks valt er nog meer op de grond

hoe blijft de straat, het park gezond?

ach kijk,

een tasje dwarrelt blij

© ton de gruijter

de verbonden stad

 

de koning roept op zuinig te zijn op wat ons verbindt, 

een quote van de burgemeester noemt verbondenheid 

misschien wel de grootste winst van 2025. 

dat samen is zowel een aansporing als een ervaring.

na jaren is de weverbrug weer open voor voetgangers. 

we kunnen weer in de open lucht van zuid naar noord. 

dat wordt gevierd met een vrolijk lichtspoor, 

maar dan alleen voor het zicht. 

op het gorsplein, de plek waar de mensen het dichtst 

bij de afsluiting woonden is geen lampje te zien. 

dat is jammer.

verbinding, het is niet iets wat er is, 

het is ook iets wat je zelf moet ondernemen. 

waar de brug is, moet de mens lopen.

de verbonden stad

de afstand in de stad 

meet men van oost naar west

van zuid naar noord

hoe verder weg de ander woont

hoe minder men elkaar nog hoort

zo dreigt wat niemand wil

een stad vol vreemde mensen

je zou ze eigenlijk als buur

het allerbeste willen wensen

wie de afstand overbruggen kan,

een ander handen schudt

en niet naar de verschillen kijkt,

die heeft het groeiend nieuwegein verkleind,

een stukje van de stad verrijkt

het kan, zo in het nieuwe jaar,

laat dan de uitgestoken hand

iets meer zijn dan een ritueel

een zoektocht eerder 

naar wat van galecop tot vreeswijk toe,

en van rijnhuizen tot batau

ons –in wat wij zijn- verbindt

‘de beste wensen’ zijn geen loos gebaar

© ton de gruijter 

de groeiende stad

 

steeds weer een tekort aan woningen.

het was ooit de reden dat nieuwegein ontstond

en nog altijd zijn we niet uitgegroeid.

groot-merwede komt er aan en veel nieuwe bewoners

worden verwacht in de te bouwen steenformatie,

waarbij de slogan ‘ we bouwen met veel aandacht voor groen’

niet langer meer gerust stelt.

ik weet nog wel dat een aantal malen het woord ‘identiteit’ viel

in relatie tot nieuwegein.

het wordt steeds moeilijker daar iets zinvols mee te bedoelen.

we troosten ons met kleine dingen met grote waarde,

zoals ‘vreeswijk bij kaarslicht’, schoonheid die weemoedig maakt.

ik wens u goede dagen en veel moois in het komend jaar.

de groeiende stad

betaalbaar, veilig, groen

dat wordt de nieuwe stenen wijk

waar ’t asfalt ruim wordt uitgesmeerd

waar straks de strakke muren staan

en onbekende straten groeien

voor de ook nog onbekende mensen

nieuwegein, het heeft niet langer grenzen

het lijmt zich aan de domstad vast

een nieuwe tramlijn voor het heen en weer 

meer auto’s op steeds minder plek,

te weinig ruimte voor verkeer

maar … 

betaalbaar, veilig, groen

het stadshuis is straks te klein

voor het bestuurlijk brein

dat alles wat nu voorgenomen werd

moet regelen en laten doen

een stenen bult erbij,

betaalbaar, veilig, groen

de laatste grond die werd bewaard

wordt ingeruild

voor vele malen huis en haard,

betaalbaar, veilig, groen

dat wil de hele stad wel zijn;

ik wens veel beste wensen

voor het groeiend nieuwegein

© ton de gruijter 

de alerte stad

 

alle media hadden het centrum van nieuwegein in het vizier.

ontruiming vanwege instortingsgevaar!

gelukkig kon rap een geruststelling worden gegeven.

dan hoor je mogelijk snel spottende opmerkingen, maar

het is van groot belang (mogelijke) schade aan bouwwerken

snel te onderzoeken, better safe than sorry.

we weten nog goed van de parkeergarage van het ziekenhuis,

de zogenaamde ‘tandpastaflats’, en verder in de tijd terug, al in 2014

werd er melding gemaakt van scheurvorming in de parkeergarage

van het stadshuis.

het is het nieuwe wonen, in de houten stad is men alert op brandgevaar,

in de stenen stad op zwakte in constructies. vreemd is dat niet,

met al dat gewicht op een grasveldje

de alerte stad

heel even schoot de stad in kramp

er kon wellicht iets ergs gebeuren

er waren brokken zichtbaar, scheuren

het motto was: voorkom een ramp

een onderzoek bracht aan het licht;

er was niks mis met de dosering

van palen in de grond, fundering,

’t was sterk genoeg voor het gewicht

het was niet door gebonk, gehei,

niet door iets engs in de constructie

zodoende is er geen obstructie,

er kunnen weer meer huizen bij

zo wordt het grasje volgestouwd

met steen en staal, beton en mortel

zo schieten woningen hier wortel,

wordt alles langzaam volgebouwd

we voelen ons nu weer oké

garage, winkels, ons stadshuis

veranderen nog niet in gruis

de stenen gaan nog jaren mee

misschien is hier ook iets geleerd,

ontstaat een vliegende brigade

op zoek naar tekenen van schade

want gaat het fout, dan is ’t verkeerd

© ton de gruijter

(afbeelding: pen.nl)

de renoverende stad

 

                                             (afbeelding: pen.nl)

er wordt nogal wat overhoop gehaald. niet alleen verrijzen

nieuwe huizen en straten, ook wat al lang in gebruik is wordt

periodiek flink onder handen genomen.

naast wegdekken en stoepen wordt momenteel aandacht

besteed aan sluizen in vreeswijk.

door onderzoek werd vastgesteld dat de karakteristieke

emmabrug de tand des tijds heeft ontmoet en (op termijn)

zal worden vervangen.

dat is een verantwoordelijkheid van jewelste,

want in deze nieuwbouwstad is zo’n charmant oud bouwwerk

van bovengemiddeld belang.

de renoverende stad

de sterkste brug verzwakt een keer

en ook de emmabrug verslijt

door ’t op en neer, dat telkens weer . .

én door ’t verkeer dat op haar rijdt

haar staal bleek toch niet ijzersterk

haar kracht werd minder door de tijd

en dus studeert men op het werk

dat haar op later voorbereidt

men snapt, hoop ik, dat vreeswijk vreest

voor het verdwijnen van de brug

‘wordt nieuw zo fraai als ’t is geweest?

hoe bouwt men zo’n karakter terug?’

© ton de gruijter